mirar

Diccionario mapudungún-español. Español-mapudungún

augusta-2017 №14467

significados

  • mapudungunact. lelin, lelinien; leliwülün (Huapi), lelirulün (Pangui.), kintuwülün (Huapi), kinturulün (Pangui.); kintun. Sólo mira su ganancia 're leliniey kishu ñi wewam'.
  • mapudungunMirar bien [mal] a alguno: küme (weda) lelirulün, etc.
  • mapudungunMirar algo superficialmente: lelilelikünun (unitr.) müt'en.
  • mapudungunMirar algo [con agrado]: komün (Pangui.), komütun (Pangui.), komutun (unitr. Huapi); [con atención] inarumen, küme lelinien (unitr.); [con rabia] trükerwülün, trükernien, trükerulün (unitr.).
  • mapudungunMirar adentro: konkintun; [hacia acá] konkintupan. V. konkintulen.
  • mapudungunMirar afuera, por la ventana, etc.: kintunentun, lelinentun; [hacia acá] kintunentupan, etc.
  • mapudungunMirar hacia arriba: lelinpüramün, pürakintun; [en dirección de acá] lelinpürampan, pürakintupan.
  • mapudungunMirar abajo: nagkintun; [hacia acá] nagkintupan. Nagkintupange 'mira (tú) abajo (donde mí)'. Nagkintumopaiñ 'míranos desde el cielo'.
  • mapudungunMirar derecho adelante: norkintun (intr.).
  • mapudungunMirar al lado: kakintun.
  • mapudungunMirar atrás: wüño kintun.
  • mapudungunMirar por todas partes: wallpüle kintuwülün (o leliwülün, etc.); adkintun (intr.).
  • mapudungunMirar a alguno su garganta, mirarle en su libro: konkintuñmafiñ (ditr.) ñi pel', konkintuñmafiñ (ditr.) ñi lifro.
  • mapudungunMirar desde arriba sobre alguno: nagkintunien (unitr.).
  • mapudungunMirar hacia algo: kintuwülün (intr.) kiñe weshakelu püle (o mew); lelinien (unitr.) kiñe weshakelu. Miren hacia mi boca, fíjense en ella 'lelinieñmamoan ñi wün''.
  • mapudungunMirar a alguno como padre, etc.: chawyefiñ kiñe che.
véase konkintulen
fuente original
row 14627: mirar | act. lelin, lelinien; leliwülün (Huapi), lelirulün (Pangui.), kintuwülün (Huapi), kinturulün (Pangui.); kintun. Sólo mira su ganancia 're leliniey kishu ñi wewam'. | Mirar bien [mal] a alguno: küme (weda) lelirulün, etc. | Mirar algo superficialmente: lelilelikünun (unitr.) müt'en. | Mirar algo [con agrado]: komün (Pangui.), komütun (Pangui.), komutun (unitr. Huapi); [con atención] inarumen, küme lelinien (unitr.); [con rabia] trükerwülün, trükernien, trükerulün (unitr.). | Mirar adentro: konkintun; [hacia acá] konkintupan. V. konkintulen. | Mirar afuera, por la ventana, etc.: kintunentun, lelinentun; [hacia acá] kintunentupan, etc. | Mirar hacia arriba: lelinpüramün, pürakintun; [en dirección de acá] lelinpürampan, pürakintupan. | Mirar abajo: nagkintun; [hacia acá] nagkintupan. Nagkintupange 'mira (tú) abajo (donde mí)'. Nagkintumopaiñ 'míranos desde el cielo'. | Mirar derecho adelante: norkintun (intr.). | Mirar al lado: kakintun. | Mirar atrás: wüño kintun. | Mirar por todas partes: wallpüle kintuwülün (o leliwülün, etc.); adkintun (intr.). | Mirar a alguno su garganta, mirarle en su libro: konkintuñmafiñ (ditr.) ñi pel', konkintuñmafiñ (ditr.) ñi lifro. | Mirar desde arriba sobre alguno: nagkintunien (unitr.). | Mirar hacia algo: kintuwülün (intr.) kiñe weshakelu püle (o mew); lelinien (unitr.) kiñe weshakelu. Miren hacia mi boca, fíjense en ella 'lelinieñmamoan ñi wün''. | Mirar a alguno como padre, etc.: chawyefiñ kiñe che.