vida
Diccionario mapudungún-español. Español-mapudungún
augusta-2017
№17583
significados
- mapudungunf. ñi mongen, ñi mongelen che, kulliñ, etc.
- mapudungunLa vida: chi (Pangui.) mongen, feychi mongen. (Dios) es la vida 'feychi rüf mongen ngey'.
- mapudungunLa vida del alma: püllü ñi mongen.
- mapudungunLa vida eterna: rumel felerpuachi mongen. (Dios) nos dará la vida eterna 'eluageiñ mew iñ rumel mongelerpuagel'. No sabemos qué suerte correremos en la otra vida 'kimlaiñ ka mongen mew iñ chumlerpuagel'.
- mapudungunLa vida de la gracia: gracia mew mongen.
- mapudungunLa vida natural: feychi nagmapudüngungechi mongen.
- mapudungunLa vida sobrenatural: feychi wenumapudüngungechi mongen. Ya me va quedando poco de vida 'konmeley ñi mongenngen'.
- mapudungunPersona de mala vida, viciosa: fillad ngechi che. Durante su vida 'petu ñi mongelen'. Durante tu vida, mientras vivas 'tuntepu mi mongelen'.
- mapudungunBuscar la vida: kintukañmawün (refl.).
- mapudungunAndar buscando la vida: mongetuyawün (intr.). (Él) da mala vida a su mujer 'kintuñmakelay, serfikelay, ngünaytukelay ñi kure'. V. witrawkülen.
- mapudungunDar la vida, el sustento a alguno: mongelün, mongelnien. (Tal y tal cosa) me sostiene la vida 'mongelniegenew'.
- mapudungunDar la vida a los muertos: ngüño mongeltun (unitr.) l'ayechi che.
- mapudungunDar uno su vida por otro: l'akonün (intr.) kiñe che ñi duam; wüluwün (Huapi) (o ruluwün) ñi l'ayagel kiñe che ñi duam.
- mapudungunEstar en vida: mongelen; kuwülantün (Pangui.), kuwülantülen (intr. Pangui.).
- mapudungunGastar la vida en algo: rulpan ñi antü o ñi mongen kiñe düngu mew.
- mapudungunHacer vida [dos casados] otra vez: ngünaytuniewtun (rec.) wüdawma.
- mapudungunMeterse en vidas ajenas: inarumechen (intr.). (Él) perdió la vida en la guerra 'l'apuy weychan mew'.
- mapudungunSaber ganar la vida: adeluwün ngen, adümuwün ngen, adümkawkülen, waychüfkawün ngen.
véase
witrawkülen
› fuente original
row 17789: vida | f. ñi mongen, ñi mongelen che, kulliñ, etc. | La vida: chi (Pangui.) mongen, feychi mongen. (Dios) es la vida 'feychi rüf mongen ngey'. | La vida del alma: püllü ñi mongen. | La vida eterna: rumel felerpuachi mongen. (Dios) nos dará la vida eterna 'eluageiñ mew iñ rumel mongelerpuagel'. No sabemos qué suerte correremos en la otra vida 'kimlaiñ ka mongen mew iñ chumlerpuagel'. | La vida de la gracia: gracia mew mongen. | La vida natural: feychi nagmapudüngungechi mongen. | La vida sobrenatural: feychi wenumapudüngungechi mongen. Ya me va quedando poco de vida 'konmeley ñi mongenngen'. | Persona de mala vida, viciosa: fillad ngechi che. Durante su vida 'petu ñi mongelen'. Durante tu vida, mientras vivas 'tuntepu mi mongelen'. | Buscar la vida: kintukañmawün (refl.). | Andar buscando la vida: mongetuyawün (intr.). (Él) da mala vida a su mujer 'kintuñmakelay, serfikelay, ngünaytukelay ñi kure'. V. witrawkülen. | Dar la vida, el sustento a alguno: mongelün, mongelnien. (Tal y tal cosa) me sostiene la vida 'mongelniegenew'. | Dar la vida a los muertos: ngüño mongeltun (unitr.) l'ayechi che. | Dar uno su vida por otro: l'akonün (intr.) kiñe che ñi duam; wüluwün (Huapi) (o ruluwün) ñi l'ayagel kiñe che ñi duam. | Estar en vida: mongelen; kuwülantün (Pangui.), kuwülantülen (intr. Pangui.). | Gastar la vida en algo: rulpan ñi antü o ñi mongen kiñe düngu mew. | Hacer vida [dos casados] otra vez: ngünaytuniewtun (rec.) wüdawma. | Meterse en vidas ajenas: inarumechen (intr.). (Él) perdió la vida en la guerra 'l'apuy weychan mew'. | Saber ganar la vida: adeluwün ngen, adümuwün ngen, adümkawkülen, waychüfkawün ngen.