elün
Chilidúģu: Sive Tractatus Linguæ Chilensis · pp. 655
havestadt-1777
Eln
definición · según la fuente, en latín
ponere, locare, collocare; aliquid alteri committere, mandare, injungere, commendare: fide ac præsidio alicujus uti eimi elaeimi vachi dngu, tibi hanc rem commendo. Item. rata portio, pro rata parte, pro rata portione
ego ponam quinque, tu quatuor
alicui aliquid custodiendum, servandum, reddendum, relinquere; aliquid apud aliquem deponere
depositum
mandata, facienda relinquere, injungere, committere. Item
sepelio, humo, tumulo; humo corpus condere; sepulturæ mandare; terræ reddere; sepulturam afficere; in sepulchrum inferre, humo injecta tegere
tumulus, sepulchrum. pùùllil, idem. a puùllin, & hoc a puùlli, terra; quod quando aliquem sepeliunt; sandapilæ terram injiciant. Solet autem sandapila esse linter vel una, vel duæ linteres, altera alteri superimposita; & in circuitu septum. Sandapilam Caciquii alicujus primarri non humo condunt omnino; nec prorsus terra injecta contegunt; sed aliquatenus foris relinquunt; & equarum, quas in solatium defuncti occidunt, earumque canes, adipem, intestina inter funus prosequentes dividunt, pelles, ita super transversas perticas ad utrumque latus collocant; ut eminus visæ, equi vivi videantur. 526. 527. 532. 537
diversari, diverto. item hospitium, diversorium 493. 494
ventrem exonerare; recedere ad requisita naturæ; latrinam, foricas requiro. 458
consumare actum venereum. 496
genus, progenies, posterias, stirps. 183. 526
dare, præbere, largiri, donare, liberaliter erogare
sua arcana, secreta menifestare, patefacere, detergere, aperire, prodere, edere, manifesta facere
dare mandata alicui ad aliquem. item. mandata ferre, perferre, mandata exponere, referre; cum mandatis venire
monitum, admonitionem, consilium, sententiam vel quid ejusmodi me edoceas velim; in memoriam mihi revoca; aurem mihi vellas opto, peropto. 421. 443. 444. 460. 490
significado
- españolPoner, situar, colocar// Encomendarle algo a alguien, hacer uso de la ayuda de alguien. Eimi elaeimi vachi dngu, te encargo este asunto// Prorratear cuotas o porciones. Inche quechu elan, eimi meli, yo pondré cinco, tú cuatro. Elvaln, dejar a alguien algo que debe ser custodiado, conservado, devuelto; dejar algo con alguien. Elval, depósito. Eldngun, dejar, encargar los mandados, lo que debe hacerse. Eln, sepultar, enterrar, tapar un cuerpo con tierra, dar sepultura, devolver a la tierra, tapar arrojando tierra. Eltun, túmulo, sepulcro. Lo mismo puùllil de puùllin y este de puùlli, tierra, porque cuando entierran a alguien, lanzan tierra al ataúd. Por otra parte, el ataúd suele ser una o bien dos canoas, una puesta sobre la otra y, alrededor, un cerco. En general, no cubren con tierra lanzada el ataúd de algún cacique principal, sino que lo dejan afuera durante cierto tiempo y dividen, entre los que asisten al funeral, las carnes, grasas e intestinos de las yeguas que matan para consuelo del difunto. Además, colocan las pieles de uno y otro lado sobre varas atravesadas, para que vistas desde lejos parezcan caballos vivos. 526. 527. 532. 537. Elun, alojarse, hospedarse// Hospedaje, posada. 493. 494. Ellihuen, vaciar el estómago, ceder a las necesidades de la naturaleza, querer ir a la letrina. 458. Elmen, consumar el acto venéreo. 496. Elpa, pueblo, estirpe, prole, hijos. 183. 526
nota
Sección 723 de Pars Quarta.
› fuente original
row 615 | page 655 | section 723 | Eln | Poner, situar, colocar// Encomendarle algo a alguien, hacer uso de la ayuda de alguien. Eimi elaeimi vachi dngu, te encargo este asunto// Prorratear cuotas o porciones. Inche quechu elan, eimi meli, yo pondré cinco, tú cuatro. Elvaln, dejar a alguien algo que debe ser custodiado, conservado, devuelto; dejar algo con alguien. Elval, depósito. Eldngun, dejar, encargar los mandados, lo que debe hacerse. Eln, sepultar, enterrar, tapar un cuerpo con tierra, dar sepultura, devolver a la tierra, tapar arrojando tierra. Eltun, túmulo, sepulcro. Lo mismo puùllil de puùllin y este de puùlli, tierra, porque cuando entierran a alguien, lanzan tierra al ataúd. Por otra parte, el ataúd suele ser una o bien dos canoas, una puesta sobre la otra y, alrededor, un cerco. En general, no cubren con tierra lanzada el ataúd de algún cacique principal, sino que lo dejan afuera durante cierto tiempo y dividen, entre los que asisten al funeral, las carnes, grasas e intestinos de las yeguas que matan para consuelo del difunto. Además, colocan las pieles de uno y otro lado sobre varas atravesadas, para que vistas desde lejos parezcan caballos vivos. 526. 527. 532. 537. Elun, alojarse, hospedarse// Hospedaje, posada. 493. 494. Ellihuen, vaciar el estómago, ceder a las necesidades de la naturaleza, querer ir a la letrina. 458. Elmen, consumar el acto venéreo. 496. Elpa, pueblo, estirpe, prole, hijos. 183. 526 | LATIN: ponere, locare, collocare; aliquid alteri committere, mandare, injungere, commendare: fide ac præsidio alicujus uti eimi elaeimi vachi dngu, tibi hanc rem commendo. Item. rata portio, pro rata parte, pro rata portione || ego ponam quinque, tu quatuor || alicui aliquid custodiendum, servandum, reddendum, relinquere; aliquid apud aliquem deponere || depositum || mandata, facienda relinquere, injungere, committere. Item || sepelio, humo, tumulo; humo corpus condere; sepulturæ mandare; terræ reddere; sepulturam afficere; in sepulchrum inferre, humo injecta tegere || tumulus, sepulchrum. pùùllil, idem. a puùllin, & hoc a puùlli, terra; quod quando aliquem sepeliunt; sandapilæ terram injiciant. Solet autem sandapila esse linter vel una, vel duæ linteres, altera alteri superimposita; & in circuitu septum. Sandapilam Caciquii alicujus primarri non humo condunt omnino; nec prorsus terra injecta contegunt; sed aliquatenus foris relinquunt; & equarum, quas in solatium defuncti occidunt, earumque canes, adipem, intestina inter funus prosequentes dividunt, pelles, ita super transversas perticas ad utrumque latus collocant; ut eminus visæ, equi vivi videantur. 526. 527. 532. 537 || diversari, diverto. item hospitium, diversorium 493. 494 || ventrem exonerare; recedere ad requisita naturæ; latrinam, foricas requiro. 458 || consumare actum venereum. 496 || genus, progenies, posterias, stirps. 183. 526 || dare, præbere, largiri, donare, liberaliter erogare || sua arcana, secreta menifestare, patefacere, detergere, aperire, prodere, edere, manifesta facere || dare mandata alicui ad aliquem. item. mandata ferre, perferre, mandata exponere, referre; cum mandatis venire || monitum, admonitionem, consilium, sententiam vel quid ejusmodi me edoceas velim; in memoriam mihi revoca; aurem mihi vellas opto, peropto. 421. 443. 444. 460. 490