qué

Diccionario mapudungún-español. Español-mapudungún

augusta-2017 №15743

significados

  • mapudungunpron. interrog. ¿Qué cosa? '¿chem?'. ¿Qué cosa dijo (él)? '¿chem pi? o ¿chupi?'. ¿Qué haré? '¿chuman? o '¿chumpean?'. ¿Qué has hecho? '¿chumimi?'. ¿Qué hacer (yo)? '¿chumafun?'. ¿Qué hacer? '¿chumngeafuy?'. ¿Qué harás con él (persona u objeto)? '¿chumafimi? o chumkünuafimi? o ¿chemkünuafimi?'.
  • mapudungun¿Con qué instrumento?: ¿chem mew?
  • mapudungun¿Con qué intención?: ¿chumal? o ¿chumalu? o ¿chem ñi duam?, etc. ¿En qué (animal, etc.) me transformaré? '¿chemkünuwan?'.
  • mapudungun¿Para qué?: ¿chumal?, ¿chumagel?, ¿chumam?, ¿chumalu?, chumpel?, etc.
  • mapudungun¿Por qué?: ¿chem mew (kam)?, ¿chumngelu (kam)?, ¿chem ñi duam?, ¿chumngen mew? No sé qué decir 'kimlan ñi chem piagel'. Dime qué gente es esa 'kimelen ñi chumngechi che ngen tüfey'. ¿Qué tal es el hombre? '¿chumngechi wentru ngey?, ¿chem wentru ngey tüfa?, ¿chumngey tüfachi wentru?'.
  • mapudungun[En frases de admiración o encarecimiento] Mira qué triste viene 'lelifinge, müna lladkün küpaley'. ¡Qué gozo tendrá cuando lo sepa! '¡müna ayüway kimle düngu!'. ¡Qué de pobres hay en este lugar! '¡müna al'ülerkey kuñifalke che faw (o tüfa mew o fa mew)!'. V. chumafelchi.
véase chumafelchi
fuente original
row 15925: qué | pron. interrog. ¿Qué cosa? '¿chem?'. ¿Qué cosa dijo (él)? '¿chem pi? o ¿chupi?'. ¿Qué haré? '¿chuman? o '¿chumpean?'. ¿Qué has hecho? '¿chumimi?'. ¿Qué hacer (yo)? '¿chumafun?'. ¿Qué hacer? '¿chumngeafuy?'. ¿Qué harás con él (persona u objeto)? '¿chumafimi? o chumkünuafimi? o ¿chemkünuafimi?'. | ¿Con qué instrumento?: ¿chem mew? | ¿Con qué intención?: ¿chumal? o ¿chumalu? o ¿chem ñi duam?, etc. ¿En qué (animal, etc.) me transformaré? '¿chemkünuwan?'. | ¿Para qué?: ¿chumal?, ¿chumagel?, ¿chumam?, ¿chumalu?, chumpel?, etc. | ¿Por qué?: ¿chem mew (kam)?, ¿chumngelu (kam)?, ¿chem ñi duam?, ¿chumngen mew? No sé qué decir 'kimlan ñi chem piagel'. Dime qué gente es esa 'kimelen ñi chumngechi che ngen tüfey'. ¿Qué tal es el hombre? '¿chumngechi wentru ngey?, ¿chem wentru ngey tüfa?, ¿chumngey tüfachi wentru?'. | [En frases de admiración o encarecimiento] Mira qué triste viene 'lelifinge, müna lladkün küpaley'. ¡Qué gozo tendrá cuando lo sepa! '¡müna ayüway kimle düngu!'. ¡Qué de pobres hay en este lugar! '¡müna al'ülerkey kuñifalke che faw (o tüfa mew o fa mew)!'. V. chumafelchi.